facebook
Wednesday , December 7 2016
Home / Featured / उद्योजक व्हा… : लढवय्या उद्योजक
udyojak

उद्योजक व्हा… : लढवय्या उद्योजक

आवाज न्यूज नेटवर्क –

औरंगाबाद – देशमुख कुटुंबीय औरंगाबाद जिल्ह्यातील सिल्लोड तालुक्यातील देऊळबाजार गावचे. शिवाजी यांचे वडील (कै.) व्यंकटराव देशमुख हे शेतकरी होते आणि घरात शिक्षणाचे फारसे वातावरण नव्हते. तरीही शिवाजी यांनी गावात दहावीपर्यंतचे शिक्षण जिद्दीने घेतले आणि आयटीआय करण्यासाठी औरंगाबाद गाठले. १९८२मध्ये आयटीआय झाल्यानंतर चिकलठाणा परिसरातील एका युनिटमध्ये ट्रेनी ऑपरेटर म्हणून नोकरी मिळाली. कामाच्या गुणवत्तेमुळेच पुढच्या काही महिन्यांत जालना एमआयडीसीतील एनआरबी कंपनीत ट्रेनी ऑपरेटरची संधी मिळाली. मशीनमधील प्रत्येक गोष्ट सर्वांगाने शिकण्याची वृत्ती आणि त्यासाठी वाट्टेल ते कष्ट उपसण्याची तयारी असल्यामुळेच वरिष्ठांचे लक्ष वेधल्या गेले नसते तरच नवल. याच ध्यासामुळे काम करताना १६-१६, १७-१७ तास कुठे जात होते, हे त्यांचे त्यांना कळत नव्हते. एखादा तांत्रिक पेच उभा राहिला, तर तो यशस्वीपणे सुटेपर्यंत स्वस्थ न बसण्याच्या वृत्तीमुळेच त्यांची ऑपरेटरवरून टेक्निशियन पदावर पदोन्नती करण्यात आली. अर्थात, या पदोन्नतीलादेखील एक सशक्त कारण घडले. शिवाजी यांची तल्लख बुद्धी व कामातील गुणवत्तेमुळेच कोलकात्याच्या एका मान्यताप्राप्त कंपनीत त्यांना वरच्या पदाची ऑफर आली आणि ही संधी न सोडण्याचा त्यांनी निर्णय घेतला. त्यामुळेच त्यांनी ‘एनआरबी’मध्ये राजीनामा दिला; परंतु त्यांचा राजीनामा कंपनीने स्वीकारला नाही आणि कोलकात्याची संधी याच कंपनीत देण्याचा निर्णय घेतला. व्यवस्थापन-तांत्रिक कौशल्यामुळेच चार वर्षांत सिनिअर इंजिनिअर व त्यापुढील सहा वर्षांत सुप्रिटेंडंट म्हणून पदोन्नती मिळाली. इंजिनिअरच्या बरोबरीने किंबहुना त्यांच्यापेक्षा जास्त झोकून देऊन काम करणाऱ्या शिवाजी यांच्या कामातील अचुकतेमुळेच त्यांच्या पुढ्यात असिस्टंट मॅनेजरची संधी उभी ठाकली होती, मात्र मनात काहीतरी वेगळेच होते. शिवाजी यांच्यासोबत काम केलेले त्यांचे जिवलग मित्र आणि औरंगाबाद येथील उद्योजक राजेश मानधनी यांच्या सहवासामुळे, त्यांच्या प्रेरणेमुळे आणि औरंगाबाद येथील उद्योजकीय वातावरणामुळे आपणही छोटा-मोठा उद्योग सुरू करावा, हा विचार त्यांच्या मनात घोळू लागला. त्यावेळी मोठी मुलगी ‘बीएएमएस’च्या पहिल्या वर्षाला होती व मुलगा दहावीत होता. मुलांच्या उच्चशिक्षणासाठी पैसा लागला तर कुठून आणायचा, हाही विचार मनामध्ये डोकावत होता. हा विचार त्यांनी पत्नीजवळ मांडला आणि पत्नीने लगेच पाठिंबा दिला. हाच विचार त्यांनी त्यांचे मित्र मानधनी यांना बोलून दाखविल्यानंतर त्यांनी उत्स्फूर्त प्रोत्साहन दिले नसते तरच नवल. शिवाजी यांचे ‘फ्रेंड, फिलॉसॉफर अँड गाइड’ डॉ. भालचंद्र कानगो यांनीही हिम्मत दिली.

‘डू ऑर डाय’ या मनस्थितीतून त्यांनी वाळूज येथे युनिट सुरू करण्याचा निर्णय घेतला. ‘एनआरबी’ने तेव्हाही त्यांना थांबवण्याचा, नवीन संधी देण्याचा प्रयत्न केला, मात्र त्यांना विचार पक्का होता आणि त्यामुळेच त्यांनी स्वतःचे जालन्यातील घर चार लाखाला विकले, ५० हजारांचे सेव्हिंग होते व काही प्रमाणात पीएफचे पैसे, असा साडेसहा लाखांचा निधी उभा राहिला. त्याचवेळी ‘एनआरबी’तील जिवाभावाच्या मित्रांनी शिवाजी यांच्यासाठी कर्ज घेतले. या आठ लाखातून वाळूज एमआयडीसीमध्ये छोटेखानी भाड्याची जागा व मशीन घेऊन वयाच्या ४३ व्या वर्षी ‘परफेक्ट इंजिनिअररिंग वर्क्स’ हे युनिट सुरू करून मिळेल ते काम सुरू केले. सर्व प्रकारची कामे करून सुरुवातीच्या काही महिन्यांत फक्त दहा-बारा हजारांचा व्यवसाय होत होता, तर नोकरी सोडताना ३२ हजार वेतन मिळत होते. या स्थितीमुळे आर्थिक घडी विस्कटली होती. तरीदेखील सर्व प्रकारच्या अडचणींवर मात करून घर-युनिट सुरू होते. एकच माणूस कामासाठी ठेवला होता आणि दोघे मिळून प्रेस टूल, गेजेसेस, फिक्स्चर्सचे काम करत होते. तारेवरची कसरत सुरू असतानाच अवघ्या सहा महिन्यात त्यांची कुठलीही चुकी नसताना समोरुन येणारा दुचाकीस्वार त्यांच्या स्कुटरला जोरात धडकला आणि यात त्यांचा एक पाय शब्दशः तुटून लुळा पडला. प्रचंड वेदना होत होत्या. मदतीला कोणीही धावून येत नव्हते. तशाही स्थितीत त्यांनी फोन करून मित्र मानधनी यांना घडला प्रकार सांगितला आणि मानधनी यांनी शिवाजी यांना तात्काळ रुग्णालयात दाखल केले. स्वतःचा उद्योग सुरू करताना स्वतःजवळील सगळी पुंजी त्यांनी उद्योगात लावली होती व बचत शून्य होती. त्यातच कंपनी सोडल्यामुळे मेडिक्लेम पॉलिसी बंद पडली होती व उपचार करण्यासाठीही पैसे नव्हते. अशा अत्यंत कठीण काळात त्यांचे मित्र मानधनी धावून आले आणि शिवाजी यांच्यावरील उपचारांचा सगळा ८०-९० हजारांचा खर्च स्वतः केला. त्यांना डॉक्टरांनी आराम सांगितला होता, परंतु आपण घरी पडून राहिलो तर नुकतेच सुरू केलेले युनिटचे काय होणार, या विवंचनेने त्यांना स्वस्थ बसू दिले नाही आणि अपघातानंतर २०व्या दिवशी ते रिक्षाने युनिटमध्ये जाणे-येणे सुरू केले. एकाजागी बसून राहून सूचना देत, प्रश्न सोडवत काम सुरू केले. काय वाट्टेल ते झाले तरी जिंकणारच, या जिद्दीतून त्यांनी दिवस-रात्र काम सुरू केले आणि त्याचेच फळ म्हणून २००७पासून त्यांना कधीच मागे वळावे लागले नाही. त्यांच्या दर्जात्मक कामामुळेच ज्या कंपनीत दोन दशकांपेक्षा जास्त काळ जीव ओतला त्या ‘एनआरबी’नेही त्यांना काम देऊन मोठा विश्वास टाकला आणि तो विश्वास त्यांनी सार्थ करून दाखविला.

 अनेकांना उद्योजक म्हणून घडवले
‘एमआरबी’प्रमाणेच ग्रीव्हज कॉटन, लोंबार्डिनीसह रांची येथील एसएनएल बिअरिंग्ज व पंतनगर येथेही आज त्यांची उत्पादने पाठविली जातात. मुळात कठीण कामात घुसायचे आणि जे इतर उद्योजक तयार करणार नाही, ते तयार करायचे आणि तेही दर्जा व अचुकतेसह, अशी जिद्द असल्यामुळेच शिवाजी यांनी आपल्या उद्योगाचा विस्तार नियोजनपूर्वक केला. आज त्यांच्या उद्योगाची वार्षिक उलाढाल एक कोटीवर गेली आहे. एवढ्या दहा वर्षांत एकही तक्रार कोणाकडूनही आली नसल्याचे ते आवर्जुन सांगतात. वाट्टेल ते कष्ट करण्याची तयारी असेल, संयम, हिम्मत असेल तर तरुणांनी जरुर उद्योगाकडे यावे, असेही ते म्हणतात. आज त्यांचा इंजिनिअर मुलगा व सूनदेखील उद्योगात आले आहेत आणि ते जमिनीवर राहून मोठ्या कष्टाने उद्योग पुढे नेत आहेत. सामाजिक कामातही ते अग्रणी आहेत आणि ते ज्या शाळेत शिकले त्या शाळेच्या विकासासाठी त्यांनी दीड लाख रुपयांचा निधी दिला. कंपनीत काम करणाऱ्या किमान चारजणांना त्यांनी उद्योजक होण्यासाठी सर्वतोपरी मदत केली, प्रोत्साहन दिले आणि कामही मिळवून दिले आहे.

Check Also

udyojak1

उद्योजक व्हा… : २५ रुपये हजेरी ते कोटींची उलाढाल

सरोवर कुटुंबीय हे मूळचे औरंगाबाद जिल्ह्यातील गंगापूर तालुक्यातील डोणगाव या गावचे. गणेश यांचे वडील मुरलीधर …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *