facebook
Tuesday , January 24 2017
Breaking News
Home / औरंगाबाद / उद्योजक व्हा… : २५ रुपये हजेरी ते कोटींची उलाढाल

उद्योजक व्हा… : २५ रुपये हजेरी ते कोटींची उलाढाल

सरोवर कुटुंबीय हे मूळचे औरंगाबाद जिल्ह्यातील गंगापूर तालुक्यातील डोणगाव या गावचे. गणेश यांचे वडील मुरलीधर सरोवर हे एका शाळेत शिपाई होते आणि नोकरीनिमित्त कुटुंब औरंगाबाद शहरातील धावणी मोहल्ला परिसरात राहात होते. कुटुंबाची आर्थिक स्थिती अत्यंत नाजूक होती आणि असंख्य अडचणींवर मात करीत कुटुंबाचा कसाबसा उदरनिर्वाह सुरू होता. त्यातच वयाच्या पाचव्या-सहाव्या वर्षी गणेश यांचे मातृछत्र हरपले आणि अडचणींमध्ये आणखीनच भर पडली. आधीच्या चार भावंडांमध्ये सावत्र आईसह दोन भावांची भर पडली आणि कुटुंबाचे पालनपोषण करणे अशक्य होऊ लागले. त्यामुळेच गणेश यांनी वयाच्या आठव्या वर्षी कागदी पुडे तयार करण्याचे काम सुरू केले. त्याशिवाय गत्यंतर नसल्याचीच स्थिती होती. परिणामी, स्वस्तातील कागद किलोंनी घ्यायचा, वेगवेगळ्या आकाराचे व वजनाचे कागदी पुडे तयार करायचे, मैद्याची खळ लावून ते पुडे चिटकावचे आणि तयार झालेले पुडे दारोदारी जाऊन विकायचे, असा संघर्ष बालवयामध्येच गणेश यांच्या वाट्याला आला. असंख्य दुकानांमध्ये जाऊन कागदी पुडे विकताना कस लागत होता आणि ८-९ वर्षांचे लेकरू पाहून काही दुकानदार चांगला भाव देत होते, तर काही गैरफायदाही घेत होते. सगळी भावंडे पुडे तयार करण्यासाठी भिडत होती व दिवसभरात १० ते १५ किलोंचे पुडे तयार होत होते. ते विकून १५०-२०० रुपये मिळत होते. हा चिमुकला आधारही कुटुंबाला सावरण्यासाठी फार मोठा ठरत होता.
एकीकडे शिक्षण व दुसरीकडे काम, असे करीतच गणेश यांचे दहावीपर्यंतचे शिक्षण झाले. पुढे शिकण्याची इच्छा व परिस्थिती नव्हती; किंबहुना परिस्थिती नव्हती म्हणून इच्छा नव्हती. त्यामुळेच दहावीची परीक्षा होताच १६-१७ व्या वर्षीच गणेश यांनी वाळूजमधील ‘फतेजा इंजिनिअरिंग’मध्ये हेल्पर म्हणून २५ रुपये हजेरीने काम सुरू केले. पडेल ते काम करायचे आणि ऑपरेटरपासून मालकापर्यंतची सगळी कामे अगदी मन लावून प्रामाणिकपणे करण्यात अनेक तास जात होते. उत्तम निरीक्षणशक्तीच्या जोरावर सगळे काम शिकण्याचे कसब आणि जिद्द असल्यामुळेच ऑपरेटरने विश्रांती घेतली की ऑपरेटरचे काम स्वतः करून पाहायचे-दाखवायचे. ही मूलभूत व़ृत्ती-प्रवृत्ती असल्यामुळेच हेल्परचा ऑपरेटर कधी झाला, हे त्यांचे त्यांनाही कळाले नाही. अवघ्या चार वर्षांत म्हणजेच १९९३ ते १९९७ या काळात त्या युनिटमधील प्रत्येक मशीनवर लिलया काम करण्याचे कसब पाहून त्यांना वाळूजमधील ‘टेक्नोफास्टनर’च्या मालकाने बोलावून ऑपरेटरची ऑफर दिली. अर्थातच, ही ऑफर त्यांनी स्वीकारली आणि सोडतानाची ३५ रुपये हजेरी थेट दुप्पट म्हणजेच ७० रुपये झाली. प्रत्येक कामातील गती पाहून गणेश यांना मालकाने ‘फ्री हँड’ दिला. त्यामुळेच निर्मितीपासून प्रशासकीय कामापर्यंत प्रत्येक विभागात-कामात गणेश यांची मुक्त मुशाफिरी सुरू झाली आणि ते अल्पावधीतच ‘ऑल राउंडर’ झाले. अर्थात, मालकाचा संपूर्ण विश्वास कमावल्यामुळेच ही प्रगती होत गेली आणि गणेश यांनीदेखील प्रत्येक बाबतीत केवळ आणि केवळ मालकाचेच हित पाहिले. वेळ-काळ-चौकट त्यांना माहितीच नव्हती. त्यांचे झपाटल्यागत काम पाहून वाळूज येथील उद्योजक उमेश राधेश्याम खंडेवाल यांनी गणेश यांना स्वतंत्र काम सुरू करण्याची हिम्मत-प्रेरणा दिली. आपण करू शकतो, हा आत्मविश्वास गणेश यांच्यामध्ये पूर्वीपासूनच होता आणि गमावण्यासाठी स्वतःजवळ काहीही नव्हते. त्यामुळे २००२मध्ये मोठी हिंम्मत करून चार लाखांचे कर्ज घेत जुनी ‘फ्लॅट रोलिंग मशीन’ विकत घेतली आणि खंडेलवाल यांच्या जागेमध्ये काम सुरू केले. एकीकडे इमाते-इतबारे नोकरी सुरू होती, तर दुसरीकडे नोकरीच्या वेळेनंतर सायंकाळी पाच ते मध्यरात्री बारापर्यंत स्वतःचे काम सुरू होते. तब्बल वर्षभर हा संघर्ष सुरू होता. दुर्दैवाने, नोकरी करीत असलेल्या युनिटला उतरती कळा लागली. त्यामुळे २००३पासून वाळूजमध्ये दुसरीकडे भाड्याची जागा घेत ‘गणेश इंजिनिअरिंग’च्या नावाखाली पूर्णवेळ काम सुरू केले. काम देण्याचे आश्वासन उद्योजक खंडेलवाल यांनी मनस्वी पाळले आणि त्यांच्या पाठबळावरच इतरही कामे मिळत गेली. चोख-अचूक काम करण्याची मूलभूत वृत्ती-प्रवृत्ती, प्रामाणिकपणा आणि स्वतःचे काकणभर नुकसान झाले तरी चालेल; पण समोरच्या व्यक्तीचा फायदा झाला पाहिजे, ही खास वृत्ती. या गुणांमुळेच गणेश यांच्याकडे आलेला ग्राहक त्यांचा कायमचा ग्राहक झाल्याशिवाय राहात नव्हता. याच वृत्तीतून अवघ्या दोन कामगारांसह सकाळी सात ते रात्री बारापर्यंत कठोर परीश्रम सुरू होते. कामाचे झपाटलेपण एवढे जबरदस्त होते की २००२ ते २००५ पर्यंत केवळ चार तास झोपलो, असेही त्यांनी सांगितले.
सद्यस्थितीत ‘बजाज ऑटो’चे ६ ते ७ थेट व्हेंडर हे गणेश यांचे ग्राहक आहेत आणि ‘बजाज’च्या दुचाकी-तीनचाकी वाहनांच्या वेगवेगळ्या कंपोनंन्टसची निर्मिती त्यांच्या युनिटमध्ये होत आहे. आज दोन-चार नव्हे तर दीड-दोन कोटींच्या तब्बल ५० मशीन त्यांच्या ताफ्यामध्ये आहेत आणि यामध्ये ‘सीएनसी’सारख्या अनेक अत्याधुनिक मशीनचाही समावेश आहे. त्यांच्या युनिटमध्ये १५ कामगार असले तरी कधी प्रश्न सुटला नाही तर आजही हात काळे करण्यासाठी त्यांना कुठलाही संकोच वाटत नाही, हे विशेष. सतत आव्हाने स्वीकारायची आणि नवनवीन कामे करून द्यायची आणि कामावर प्रेम करायचे नि अविचल निष्ठा ठेवायची, ही त्यांची खासियत बनून गेली आहे. २०११-१२मध्ये त्यांनी वाळूजमध्ये स्वतःच्या जागेत स्वतःचे युनिट उभे केले असून, २०१४पासून त्यांच्या स्वतःच्या युनिटमध्ये काम सुरू झाले आहे. १९९३मध्ये २५ रुपये हजेरीने काम केलेल्या गणेश यांची आजची वार्षिक उलाढाल तीन ते चार कोटींवर गेली आहे, ती केवळ त्यांच्या कर्तृत्वावरच. पत्नीने कठीण काळात साथ दिली आणि सावत्र आईनेही प्रेमाने सांभाळ केला म्हणूनच हे दिवस पाहता येत असल्याचे प्रांजळपणे म्हणतात.
उद्योगात येणाऱ्या तरुणांनी मालक म्हणून नव्हे कामगार म्हणून जीवतोडून काम केले तरच यशस्वी होता येईल. केवळ मोठमोठ्या मशीन घेऊन युनिट थाटल्याने उद्योजक होता येत नाही, असेही ते आवर्जून बोलून दाखवतात.

Check Also

गोवंश हत्याबंदीला सुप्रीम कोर्टात आव्हान

गोवंश हत्याबंदी दुरुस्ती कायदा रद्द करण्याबाबतची जनहित याचिका मुंबई हायकोर्टाच्या औरंगाबाद खंडपीठाने फेटाळली होती. या …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *